De Lusitano      

De Lusitano op zich is al een lust voor het oog. Ze zijn imposant zonder daar aan elegantie op in te leveren. Hun rug is kort met een mooie ronde achterhand. De volle staart is laag ingeplant (nog lager dan bij de Andalusiër). De manen zijn weelderig en lang (bij merries en veulens worden ze echter geschoren omdat deze in het land staan en derhalve een broedplaats zouden vormen voor ongedierte en vuil). De benen zijn stevig en droog. De hals is krachtig en diep aangezet. Het hoofd is middellang en soms iets convex van vorm. De ogen zijn groot, amandelvormig en expressief. De meeste kleuren die voorkomen zijn bruin, schimmel of zwart. De Lusitano meet een gemiddelde schofthoogte van circa 1.55m tot 1.65m. Het silhouette moet altijd in een vierkant kunnen passen.

Misschien vraagt u zich af waarom het een goed idee is om een Lusitano te kopen en geen ander paard. Zowel volwassenen als kinderen kunnen veel baat hebben bij een Lusitano;

Ze zijn voor kinderen erg geschikt vanwege hun betrouwbaarheid en eerlijke karakter. De Lusitano is goedaardig van aard, zal zelden of nooit bokken, slaan of bijterig zijn. Het paard zal zelden of nooit moedwillig zijn berijder eraf gooien. Voor ouders vaak een eerste vereiste bij de aankoop van een pony of paard voor hun kind(eren).

Vanwege het grote comfort die een Lusitano biedt, is het paardrijden makkelijker aan te leren. Zij lenen zich uitstekend voor zitoefeningen, waarbij een correcte houding kan worden (verder) ontwikkeld. Tevens is de Lusitano uitermate geschikt voor het aanleren en uitvoeren van de Hoge School oefeningen, denk hierbij aan de Spaanse Pas of de Piaffe. Voor iedere ruiter of amazone de gelegenheid om ook deze oefeningen te leren en uit te voeren. 

Ook voor de recreatieruiter is de Lusitano zeer geschikt. Het paard wordt al eeuwen gefokt en onder andere gebruikt voor het stierenvechten en het hoeden van kudde's vee. Hiervoor zijn een dapper, betrouwbaar en werklustig karakter van noodzakelijk belang. Ook met springen en in de mennerij heeft de Lusitano zich op internationaal gebied bewezen. Denk hierbij onder andere aan Novilheiro van John Withaker.

De Lusitano stoeterijen

Naast de hieronder beschreven bekende fokkers zijn er nog meer belangrijke stoeterijen welke soms al meer dan 200 honderd jaar oud zijn. Ook zij produceren uitermate goede Lusitano's door de drie basislijnen te behouden of deze te combineren, met een succesvol resultaat. Om een paar te noemen; Companhia de Lezirias, Ervideira en Coimbra en niet te vergeten Coudelaria de Santa Margarida. Door een intensieve samenwerking tussen Veiga en Andrade zijn er de meest beroemde Lusitano's ontstaan als Neptuno, Opus, Novilheiro en Trinco, allemaal zonen van Firme (Andrade) met Veiga moeders.

In de fokkerij van de Lusitano's onderscheiden zich vier belangrijke lijnen door hun superioriteit en ongekende lange geschiedenis.

1. De Veiga stoeterij

Bijna 200 jaar geleden werd door Rafael José da Cunha een stoeterij genaamd "Quinta da Broa" opgebouwd in Azinhaga do Ribatejo Tussen zijn dekhengsten bevonden zich ook twee hengsten van Alter Real. Deze hengsten waren aan de stoeterij geschonken door koning D. Fernando en later door zijn zoon D. Pedro V, tijdens hun bezoek aan Quinta da Broa. Later werd de stoeterij geërfd door Ingenieur Manuel Tavares Veiga. Zijn werk leverde opmerkelijke resultaten op, waardoor de stoeterij al gauw werd gezien als grondlegger van een nieuwe Lusitano generatie. 

De Veiga-lijn is een van de zuiverste lijnen binnen de Lusitano fokkerij. Ze hebben een middelgroot tot smal hoofd iets convex (het kenmerk voor een Veiga paard). Ze zijn uitzonderlijk moedig en wat pittiger dan de andere lijnen. Wanneer de ruiter eenmaal het vertrouwen van een Veiga heeft gewonnen, gaat deze voor hem door het vuur. Ze bewegen makkelijk en zijn uiterst behendig en wendbaar. De Veiga's zijn veelal voor het stierenvechten gefokt (in Portugal wordt de stier niet in de ring gedood, maar gaat het om de rijkunst en de moed van paard en ruiter). Inmiddels wordt echter dit paard ook op vele andere disciplines met succes ingezet. Denk hierbij aan Michael Whitaker met Novilheiro, dit paard wat eerst Grand Prix liep en daarna met Michael Whitaker op internationaal niveau hoge resultaten behaalden.

2. Coudelaria Nacional en 3. Alter Réal

In 1748 werd door de Portugese koning Dom João V,  in Alter do Chão, de stoeterij "Alter Réal" opgericht. Inmiddels is deze stoeterij uitgegroeid tot een plaats waar niet alleen maar paarden worden gefokt. Er is een school gevestigd voor diverse disciplines in de ruitersport, maar ook voor andere veehouderijen. Tevens beschikt het over een eigen museum en restaurant. De Portugese Nationale Rijschool haalt hier haar paarden en geven dagelijks demonstraties in de klassieke rijkunst in Palácio Nacional de Queluz .nabij Lissabon. Maar ook de bereden politie en andere overheidsinstanties welke paarden nodig hebben, zoeken hier haar paarden uit. Gemma Van Dijk heeft deze paarden gedurende vijf jaar bestudeerd en beschreven in een boek 'Alter Réal 1748-1998'.

De stoeterij is begonnen met bruine paarden en deze kleur is nog steeds een van de kenmerken van het "Alter Réal" paard. Vanaf de oprichting, zo'n 250 jaar geleden, zijn alle gegevens zorgvuldig bijgehouden op schrift. Deze gegevens worden vandaag de dag nog steeds gebruikt. 

Op initiatief van het Ministerie van Landbouw in Portugal, werd er een ondersteunende nationale stoeterij opgericht, Coudelaria Nacional. Beide stoeterijen hebben gebruikt gemaakt van Spaans bloed (Cartujano's). Pas laat in de vorige eeuw (1967) werden de stamboeken van het Andalusische paard en de Lusitano gescheiden.

4. De Andrade stoeterij

De Andrades zijn wat grotere Lusitano's en wat ronder en korter van bouw. Het profiel van de neus is vrijwel recht. Hun bewegingen zijn elegant en functioneel, waardoor zeer geschikt voor de klassieke dressuur.

Waarschijnlijk komt de meest toepasselijke omschrijving van Rui D'Andrade zelf:

'..het zijn compacte sterke paarden, moedig bij de het stierengevecht, veranderen van kalm naar vurig indien aangespoord en vormen om van vurig naar gehoorzaam in alle rust; snel met rennen en wenden; een stevige stap; gevoelig op hulpen; onderdanig en een gevoelige mond, eindeloze kracht in alles.'

Volgens de Portugese Stamboek gegevens zijn er 6 hengsten en 1 merrie geregistreerd die de basis vormen voor de huidige Lusitano's. Te weten:

Destinado
Hermanos, hengst geboren in 1930, uit Alegre II (DH) en Destinada (DH)

Hucharia
Coudelaria Nacional, merrie geboren in 1943, uit Cartujano (APT) en Vizcaina (MRB)

Marialva II
Antonio de Melo, hengst geboren in 1930, uit Marialva (APM) en Campina (APM)

Primoroso
Hermanos, hengst geboren in 1927, uit Presumido (DH) en Primorosa II (DH)

Regedor
Alter Real, hengst geboren in 1923, uit Gaivoto (AR) en Gavina (AR)        

Bekende Lusitano Hengsten (bron: Quinta da Bétula)